VEFATININ 50. YILINDA YAHYA KEMAL BEYATLI

Yahya Kemal, Türk ?iirinin ve nesrinin oldu?u kadar Türk dü?ünce tarihinin ve hayatynyn da kendisinden vazgeçilmesi mümkün olmayan zirve ?ahsiyetlerinden biridir. Bilindi?i gibi o, klâsik dönemini ya?adyktan sonra 1850’li yyllarda de?i?meye, çizgisinden ve mecrasyndan kopmaya ba?layan ?iire kendi kimli?ini yeniden kazandyrmy?; ?iiri ?iir olarak dü?ünmü?, ?iirle millî varly?y izdivaç ettirmi?, böylece de klâsikten modernizme geçi?in, yozla?madan, sa?lykly ba?arylabilece?ini göstermi? bir ?ahsiyettir. Bunun için de Yahya Kemal, Türk ?iir tarihi bakymyndan fevkalâde önemli bir ?ahsiyettir.

Yine o, dil ve söyleyi?le vatanyn, tarihin, kimli?in, esteti?in bütünlük içinde i?lenebilece?inin örneklerini vermi?tir. Yahya Kemal XIX. yüzyylda ba?layyp XX. yüzyylda süren de?i?im sürecinde Türk kimli?ini en iyi belirleyen ve bunun nesirde ve ?iirde en güzel anlatanlardan biridir. Onun nesirlerinde vatan co?rafyasy ile kimli?imizin nasyl biri di?erinin aynasy oldu?unu görürüz. Ya?anan olaylaryn anaforunda kaybolmayan, yeni kurulan dünyayy maziye ba?layan, bunun için de bir bakyma yeni bir hayatyn nasyl olmasy gerekti?inde isabetli ve sa?lykly teklifleri olan odur.

Yahya Kemal, Türk ?iirinin nirengi noktalaryndan biridir. Türk ?iiri yüzyyllardyr gürül gürül akan bir yrmak gibidir. Tanzimat’tan sonra yeni bir dönem ba?lar. Bu bir anlamda yeni bir olu?umun ba?langycydyr. Bu olu?umun kendi ?iir gelene?imiz içinde kalmasyny sa?layan ve yenile?tiren, olgunla?tyryp güzelle?tiren Yahya Kemal’dir. O, Fuzûlî, Bâkî, Nedîm ve ?eyh Galip gelene?inin, “saf ve has” ?iirin yirminci yüzyyldaki en önemli temsilcisidir. Onda eski devam ederken yeni ba?lar ve kurulur.

Yahya Kemal, de?i?en topluma neyi sürdürmemiz, neyi de?i?tirmemiz gerekti?ini söyleyen bir dü?ünürdür de. Tarihimiz, musikimiz, mimarimiz, dilimiz, bütün kültür ve medeniyet varlyklarymyz onun dü?üncesinde ve yorumunda arkeolojik malzeme olmaktan çykar, ya?ayan ve ya?atan de?erler olurlar. Bunun için de kültür ve edebiyat hayatymyzda, ?iirimizde hiçbir zaman göz ardy edilmemesi gereken bir Yahya Kemal vakyasy vardyr ve var olmaya da devam edecektir. Türk insanynyn dün ne oldu?unu, yaryn ne olmasy gerekti?ini söyleyip en sa?lykly yolu gösterenlerin ba?ynda Yahya Kemal gelir.

Bu ifadeler daha da ço?altylabilir. Ama malûmu ilâm olacak sözleri byrakalym.

Yahya Kemal 1 Kasym 1958’de aramyzdan ayryldy. 2008 senesi onun vefatynyn 50., do?umunun ise 124. yyldönümüdür.

  Bu yyldönümünün, yeni olu?umlaryn ya?andy?y ve elbette ya?anaca?y ülkemizde, millî ve hayatî bazy konulary, kültür-sanat ve edebiyat meselelerini yeniden dü?ünme, Yahya Kemal’i tanyma ve tanytma fyrsaty olmalydyr. Bu ihtiyaçla a?a?yda syralayaca?ymyz etkinlikleri/faaliyetleri bütünlük içinde veya her kurum ve kurulu? kendi bünyesinde yapmasyny bekliyoruz. Bu konuda özellikle Sivil Toplum Kurulu?laryndan, Türkiye Gönüllü Te?ekküller Vakfy’ndan, Kültür Bakanly?y’ndan, Millî E?itim Bakanly?y’ndan, Yçi?leri Bakanly?y’ndan, Dy?i?leri Bakanly?y’ndan, Belediyelerden ve özellikle Ystanbul Büyük?ehir Belediyesi ile ilçe belediyelerinden, Yüksek Ö?retim Kurumu’ndan, Ystanbul Valili?i’nden, Ystanbul Yl Özel Ydaresi’nden, radyo ve televizyon kurulu?laryndan, basyndan beklentilerimiz oldu?unu açyklamak durumundayyz.

 1. Kültür Bakanly?y, 2008 yylyny, daha önce Mehmet Âkif Ersoy için yapty?y gibi, Yahya Kemal yyly ilân etmesi bu yylda yapylacak faaliyetlere bir ivme kazandyryr. Bu çerçevede Kültür Bakanly?y, Ystanbul Belediyesi ve isteyen/ilgili kurulu?laryn 2008’in ba?ynda ortakla?a düzenlenecekleri bir toplanty ile senenin açylmasy son derece iyi olur. Tabiatyyla 2008’in sonunda 1 Kasymda yapylacak toplanty ile bir yyl tamamlanyr. Bu toplantylardan birinin Ystanbul’da di?erinin Ankara’da yapylmasy dü?ünülmelidir. Her iki toplantynyn iki bölümden olu?masy, birinci bölümün ilmî-sözlü, ikinci bölümün sazly-sözlü olmasy tercih edilir.

2. Kültür Bakanly?y’nyn millî veya uluslararasy bir ilmî toplanty/sempozyum düzenlemesi anlamly olur. Bu toplantynyn sivil toplum kurulu?lary ile ortak yapylmasy etkisini artyryr.

3. Devlet Tiyatrolary ve ?ehir Tiyatrosunun Yahya Kemal’i konu alan Kendi Gök Kubbemiz adly eser ile Huzur’u bu yylda sahneye koymalary bir cemile olur.

4. Yahya Kemal’in resim ve el yazy-eser, onunla ilgili yazy, söz ve eserlerden olu?an bir sergi hazyrlanyr ve Ystanbul ve Ankara dy?yndaki ilerde de açylmasy sa?lanmalydyr.

5. Millî E?itim Bakanly?yna ba?ly okullarda ve okullar arasy Yahya Kemal ile ilgili ödüllü ?iir yazma, ?iir okuma, deneme yary?malary düzenlenebilir.

6. Ystanbul’da sivil toplum kurulu?lary ile üniversitelerin ortakla?a ilmî toplanty/sempozyum düzenlemesi imkânlary ara?tyrylabilir.

7. Be?ikta?’taki Yahya Kemal Heykeli ve çevresi halihazyrdaki durumdan kurtarylarak ?airimize yaky?yr bir hâle getirilmelidir.

8. Yahya Kemal’in Ystanbul ile ilgili ?iirleri mermer panellere kazynarak ?iirin anlatty?y semtlere dikilmesi sa?lanmalydyr.

9. Yahya Kemal’in do?du?u ve ?ahsiyetinin olu?masynda önemli bir yeri olan Üsküp(Makedonya) te ?airimizle ilgili ilmî bir toplanty yapylmasy imkânlary zorlanmalydyr.

10. Yine Üsküp’te bir Yahya Kemal Kültürevi kurmak için çaly?malar yapylmalydyr.

11. Yahya Kemal Belgeseli hazyrlatma çaly?malaryna ve böyle bir belgeselin kazandyrylmasyna ?iddetle ihtiyaç vardyr.

12. Bugüne kadar çe?itli Fransyzca, Yngilizce, Almanca antolojilerde,  Yahya Kemal’den bazy ?iirler tercüme edilerek yayymlanmy?tyr. Ayryca Kendi Gök Kubbemiz Ytalyancaya tercüme edilerek Ytalya’da ne?redilmi?tir. Yahya Kemal’in kitaplarynyn Yngilizce, Fransyzca, Almanca, Yspanyolca gibi baty dillerine tercüme imkânlary aranmalydyr.

13. Ba?ta TRT olmak üzere yazyly ve sözlü basyndan bu anlamly yyldönümüne her türlü ilgiyi beklemek istiyoruz.

Ystanbul Fetih Cemiyeti

Yahya Kemal Enstitüsü